امروزه استفاده از موتورهای جستجو مانند گوگل یکی از ابزارهای روزمره افراد برای خرید اینترنتی، کسب اطلاعات، پرداخت‌های بانکی و بسیاری از موارد دیگر است. استفاده از موتورهای جستجو دسترسی به اطلاعات موجود در اینترنت را راحت‌تر می‌کند و برای پیدا کردن بسیاری از اطلاعات در شبکه جهانی وب باید از یک موتورجستجو استفاده کنید.
اگر صاحب یک کسب‌وکار اینترنتی هستید، آشنایی با عملکرد موتورهای جستجو بر میزان بازدید، جذب مشتری و فروش مستقیم شما تأثیرگذار است. هنگامی که با نحوه کارکرد موتورهای جستجو آشنا باشید، راحت‌تر می‌توانید وب سایت خود را برای آنها بهینه کنید.
در این مقاله بررسی می‌کنیم موتور جستجو چیست، چه وظیفه‌ای دارد و چگونه کار می‌کند.
موتور جستجو چیست؟
موتور جستجو (Search Engine) یک سیستم نرم‌افزاری است که اطلاعات موجود در شبکه جهانی اینترنت را جمع‌آوری، بررسی و دسته‌بندی می‌کند.
فرض کنید تعداد زیادی کتاب در یک کتابخانه قرار دارند و شما نیاز دارید که کتاب موردنظر خود را پیدا کنید. در اینجا موتور جستجو نقش یک کتابدار را ایفا می‌کند و کمک می‌کند تا در کوتاه‌ترین زمان کتابی که به دنبال آن هستید را پیدا کنید.
هنگامی که شما عبارت بهترین شرکت طراحی سایت را در گوگل جستجو می‌کنید، در اینجا گوگل نقش یک موتور جستجو را دارد که با بررسی هزاران فاکتور، مرتبط‌ترین صفحات را با توجه به کیفیت محتوا و اهمیت آن برای شما دسته‌بندی می‌کند.
معمولا موتورهای جستجو به‌صورت رایگان در دسترس همه کاربران قرار دارند و به کاربران این امکان را می‌دهند که به اطلاعات موردنیاز خود از طریق اینترنت دسترسی داشته باشند.
وظیفه Search Engine چیست؟
وظیفه اصلی موتور جستجو این است که با بررسی میلیون‌ها صفحه در اینترنت، مرتبط‌ترین نتایج را به کاربران نشان دهد. هنگامی که کاربر از طریق موتورهای جستجو پرس‌و‌جو می‌کند، صفحه نتایج جستجو (SERP) شامل صفحاتی است که نتایج دقیقی را بر اساس نیاز کاربر نمایش می‌دهد.
موتورهای جستجو مانند گوگل و بینگ به‌صورت مرتب الگوریتم‌های خود را به‌روزرسانی می‌کنند تا نتایج با نهایت دقت به کاربران نمایش داده شود و تجربه کاربری را بهبود ببخشند. موتور جستجو وظیفه دارد که ابتدا درک کند کاربران چه چیزی را جستجو می‌کنند و نیاز آنها چیست، سپس بهترین نتایج را متناسب با نیازهایشان به آنها نمایش می‌دهد.
برخلاف تصور عموم افراد، هدف موتورهای جستجو فقط نمایش اطلاعات نیست؛ هدف اصلی آنها این است که دقیق‌ترین و مرتبط‌ترین پاسخ را به سوال کاربر بدهند. بنابراین اگر کاربر بعد از جستجوی عبارت به پاسخ موردنظر خود نرسد، ممکن است نتایج نمایش داده شده با نیاز او مطابقت نداشته باشد.
موتور جستجو چگونه کار می‌کند؟
موتور جستجو یک سیستم اتوماتیک است که سعی می‌کند با نهایت دقت، بهترین نتایج را به کاربران نمایش دهد. بنابراین برای درک بهتر از نحوه عملکرد موتورهای جستجو، در ادامه سه مرحله اصلی عملکرد موتورهای جستجو را بررسی می‌کنیم:
۱. خزیدن در وب (Crawling)
در عملیات خزش، خزنده‌های گوگل وارد صفحات وب سایت می‌شوند و از طریق لینک‌ها، صفحات جدید را پیدا می‌کنند. به عنوان مثال هنگامی که شما یک مقاله جدید در سایت خود منتشر کنید، خزنده‌های گوگل وارد سایت شما می‌شوند، صفحات را کشف و محتوای آن را بررسی می‌کنند.
۲. نمایه کردن (Indexing)
بعد از اینکه خزنده‌های گوگل صفحه را خزش کردند، در این مرحله گوگل محتوا صفحه را برای رتبه‌بندی ارزیابی می‌کند. اگر صفحه شرایط ایندکس شدن را داشته باشد، گوگل صفحه را در بانک اطلاعاتی خود ذخیره می‌کند. در صورتی که صفحه ایندکس نشود، عملا هیچ شانس برای کسب رتبه در نتایج جستجو ندارد.
دلایل مختلفی برای ایندکس نشدن صفحات سایت وجود دارد. مثلا محتوای ضعیف و کم کیفیت، محتوای تکراری و مشابه سایت‌های دیگر، وجود تگ Noindex و مشکلات فنی از مهم‌ترین دلایل ایندکس نشدن صفحات هستند.
اگر تمایل دارید راجع به فرآیند ایندکس سایت اطلاعات بیشتری کسب کنید، مقاله ایندکس سایت چیست را مطالعه کنید.
۳. رتبه‌بندی صفحات (Ranking)
بعد از ایندکس شدن صفحات، گوگل تصمیم می‌گیرد که هر صفحه را با توجه به کیفیت و اهمیتی که دارد، در چه جایگاهی از نتایج جستجو قرار دارد.
رتبه‌بندی سایت فرآیندی است که توسط سیستم رتبه‌بندی گوگل انجام می‌شود. در این مرحله گوگل تلاش می‌کند صفحاتی را در رتبه‌های برتر قرار دهد که بهترین پاسخ را به نیاز کاربران ارائه می‌دهند.
اگر تمایل دارید راجع به سیستم رتبه‌بندی گوگل اطلاعات بیشتری کسب کنید، مقاله سیستم رتبه‌بندی گوگل چیست را مطالعه کنید.
معروفترین موتورهای جستجوی جهان کدامند؟
به جرات می‌توان گفت که گوگل به عنوان معروفترین موتور جستجوی حال حاضر شناخته می‌شود که از محبوبیت زیادی نیز برخوردار است. از آنجا که اکثر افراد از گوگل برای جستجو در اینترنت استفاده می‌کنند، بسیاری از وب سایت‌ها برای این موتور جستجو بهینه سازی می‌شوند. موتورهای جستجوی دیگری نیز وجود دارند که بهتر است صفحات وب سایت‌ها برای آنها نیز بهینه شوند.
برخی از پلتفرم‌ها مانند یوتیوب، بر جستجوی محتوای ویدیویی تمرکز دارند، و برخی دیگر نیز مانند بینگ، یاهو و گوگل از موتور جستجوهای عمومی هستند. در ادامه شما را با معروفترین موتورهای جستجو جهان آشنا می‌کنیم:
- گوگل (Google)
- یاهو (Yahoo)
- بینگ (Bing)
- یوتیوب (YouTube)
- بایدو (Baidu)
- یاندکس (Yandex)
- داک‌داک‌گو (DockDock Go)
- اسک (Ask.com)
موتورهای جستجوی ایرانی
در کشور ما ایران نیز برای توسعه موتورهای جستجوگر داخلی، سرمایه‌گذاری‌هایی انجام شده است. نتیجه این سرمایه‌گذارها ساخت چندین موتور جستجوی داخلی بود که تعدادی از آنها هنوز فعالیت دارند و در زمان محدودیت دسترسی به اینترنت بین‌المللی، استفاده از آنها افزایش می‌یابد. البته این موتورهای جستجو نیز در زمان قطعی اینترنت بین‌المللی ممکن است با اختلال مواجه شوند که با باز و بسته‌کردن صفحه، می‌توان این مشکل را برطرف کرد. در ادامه معروفترین موتورهای جستجوی داخلی را معرفی می‌کنیم:
- ذره‌بین
- گردو
- سلام
- یوز
- ریسمون
- پارسی جو
تفاوت موتور جستجو با مرورگر چیست؟
بسیاری از افراد موتور جستجو را با مرورگر اشتباه می‌گیرند، در صورتی که این یک اشتباه رایج است. موتور جستجو سیستمی است می‌توان از طریق مرورگر به آن دسترسی داشت، مثلا گوگل، بینگ، یاهو، یاندکس همگی موتورهای جستجو هستند. اما مرورگر یک نرم‌افزار است که با کمک آن می‌توانید وارد شبکه جهانی وب شوید. مثلا نرم‌افزارهایی مانند Google Chrome، Firefox، Edge و Safari مرورگر هستند.
تعریف ساده و قابل فهم: مرورگر ابزار دسترسی به اینترنت است و موتور جستجو راهنمایی برای پیدا کردن اطلاعات است.
الگوریتم‌های چیست و چه نقشی در موتورهای جستجوی دارد؟
الگوریتم‌ها نرم‌افزارهایی پیچیده هستند که برای پردازش و رتبه‌بندی صفحات وب از آنها استفاده می‌شود. الگوریتم‌ها توانایی این را دارند که معادلات پیچیده را تحلیل کنند و یک خروجی دقیق ارائه دهند.
الگوریتم‌ها مرتب به‌روزرسانی می‌شوند تا بتوانند نتایج را به‌صورت دقیق به کاربران نمایش دهند. در ادامه این بخش به معرفی مهم‌ترین الگوریتم‌های گوگل می‌پردازیم که در رتبه‌بندی نتایج جستجو نقش قابل توجهی ایفا می‌کنند:
الگوریتم Panda
گوگل با کمک الگوریتم پاندا (Panda Algorithm) محتوای بی‌کیفیت را شناسایی می‌کند. این الگوریتم وب سایت‌هایی با محتوای کم‌کیفیت، کپی، نامرتبط و پر از تبلیغات را شناسایی و رتبه آنها را کاهش می‌دهد. وب سایت‌هایی که محتوای با کیفیت و کاربر پسند تولید می‌کنند در رتبه‌های بالاتر قرار می‌گیرند.
الگوریتم Hummingbird
الگوریتم مرغ مگس خوار (Algorithm Hummingbird) با هدف درک دقیق‌تر معنای جستجوی کاربران معرفی شد. تا قبل از معرفی این الگوریتم، موتورهای جستجو تنها به کلمات کلیدی توجه می‌کردند، ولی با رونمایی الگوریتم مرغ مگس خوار، توانایی گوگل در تفسیر معنای عبارت‌های جستجو بهبود یافت و با کمک جستجوهای معنایی، گوگل نتایج را به‌صورت دقیق‌تری به کاربران نمایش می‌دهد.
الگوریتم BERT
الگوریتم برت (Algorithm BERT) یکی دیگر از مهم‌ترین الگوریتم‌های گوگل است که تمرکز آن بر درک بهتر زبان طبیعی کاربران است. گوگل با کمک این الگوریتم جملات و عبارات را بهتر تفسیر می‌کند و ارتباط بهتری بین کلمات برقرار می‌کند. بنابراین کاربران هنگام جستجوی عبارت‌های طولانی و محاوره‌ای، نتایج بهتر و دقیق‌تری دریافت می‌کنند.
الگوریتم PageRank
بدون شک الگوریتم پیج رنک (Algorithm PageRank) یکی از اولین و اساسی‌ترین الگوریتم‌های گوگل محسوب می‌شود که توسط بنیان‌گذاران گوگل معرفی شد. وظیفه الگوریتم PageRank بررسی ساختار و اعتبار پیوندهای داخلی وب سایت است. در واقع هر صفحه‌ای که تعداد بیشتری لینک با کیفیت دریافت کند، ارزش آن نیز نزد گوگل بالاتر خواهد بود. گرچه امروزه پیج رنک تنها معیار گوگل برای رتبه‌بندی صفحات نیست، اما این الگوریتم همچنان در رتبه‌بندی نتایج تاثیرگذار است.
الگوریتم Penguin
گوگل از الگوریتم پنگوئن (Algorithm Penguin) برای شناسایی لینک سازی غیر طبیعی و اسپم استفاده می‌کند. در واقع هدف پنگوئن این است که لینک‌های طبیعی و معتبر را در اولویت قرار دهد. سایت‌هایی که برای کسب رتبه از روش‌های کلاه سیاه مانند خرید بک لینک بی‌کیفیت و لینک سازی بیش از حد استفاده می‌کنند، توسط الگوریتم پنگوئن گوگل جریمه می‌شوند.
الگوریتم RankBrain
رنک برین (RankBrain) یکی از الگوریتم‌های هوشمند گوگل است که با کمک هوش مصنوعی و یادگیری ماشین نتایج جستجو را بهبود می‌بخشد. این الگوریتم تلاش می‌کنند تا رفتار کاربران را به‌درستی تحلیل کند و بهترین نتایج را به آنها نمایش دهد. برای مثال اگر کاربری بعد از وارد شدن به یک صفحه، سریعاً از آن خارج شود، الگوریتم رنک برین متوجه می‌شود صفحه موردنظر محتوای با کیفیتی به کاربر ارائه نداده است و رتبه آن را کاهش می‌دهد.
چگونه سایت خود را برای موتورهای جستجو بهینه‌سازی کنیم؟
هنگامی که شناخت بهتری از نحوه کار و وظیفه موتورهای جستجو داشته باشیم، می‌توانیم وب سایت خود را برای موتورهای جستجو به‌صورت اصولی و استاندارد بهینه‌سازی کنیم. در ادامه چند راهکار مهم برای بهینه سازی سایت را بررسی می‌کنیم:
تولید محتوای هدفمند و با کیفیت
قبل از نوشتن هر محتوا، باید بدانید که دقیقاً کاربران به دنبال چه هستند. محتواهایی که متناسب با نیاز کاربران تولید شوند و مشکل آنها را حل کنند، شانس بیشتری برای رتبه‌بندی در نتایج جستجو دارند.
بهینه سازی ساختار وب سایت
یک وب سایت حرفه‌ای ساختار ساده و قابل فهم برای کاربران و خزنده‌های گوگل دارد. استفاده از سلسله مراتب تیترها (h2،h3 ،h4)، ساختار URLهای کوتاه، دسته‌بندی مناسب صفحات و بهبود تجربه کاربری به موتورهای جستجو کمک می‌کند تا ساختار صفحات را بهتر شناسایی و درک کنند. همچنین کاربران هنگامی که در وب سایت هستند، به‌راحتی می‌توانند بین صفحات جابه‌جا شوند که این موضوع باعث بهبود تجربه کاربری می‌شود.
بهینه سازی سایت برای موبایل
حدوداً ۶۰ درصد از جستجوی اینترنتی از طریق تلفن همراه انجام می‌شود. به همین دلیل اگر وب سایتی در نتایج موبایل به درستی نمایش داده نشود، شانس کمتری برای نمایش در نتایج جستجو دارد.
ایجاد یک شبکه لینک سازی هدفمند
ایجاد یک شبکه لینک سازی هدفمند و منطقی بین صفحات کمک می‌کند تا خزنده‌های گوگل صفحات وب سایت را به راحتی شناسایی و ایندکس کنند. هر مقاله باید به صفحات اصلی و محتواهای مرتبط لینک داشته باشد تا کاربران سریعتر به اطلاعات موردنظر خود دست یابند و گوگل نیز ساختار سایت را بهتر درک کند.
بهبود سرعت بارگذاری صفحات سایت
کاربران معمولاً در زمان ورود به یک وب سایت برای بارگذاری محتوا، زمان زیادی صبر نمی‌کنند. برای بهبود سرعت بارگذاری صفحات می‌توانید از هاست مناسب استفاده کنید. همچنین بهینه سازی تصاویر و کاهش کدهای اضافه می‌تواند به بهبود سرعت بارگذاری سایت کمک کند.
سخن پایانی
موتور جستجوی ابزاری آنلاین است که کلمه کلیدی وارد شده توسط کاربر را در منابع اینترنتی جستجو می‌کند. پس از آنکه کاربر عبارت موردنیاز خود در مرورگر وارد کند، موتور جستجو با کمک الگوریتم‌های خود مرتبط‌ترین نتایج را به کاربر نمایش می‌دهد.
موتورهای جستجو به دسته‌بندی‌های مختلفی تقسیم می‌شوند که هر کدام هدف خاصی را دنبال می‌کنند. برای مثال گوگل، بینگ و یاندکس برای جستجوی روزمره و پیدا کردن محتوای تخصصی استفاده می‌شوند، یوتیوب برای جستجوی ویدیو‌های آموزشی استفاده می‌شود. انتخاب موتور جستجوی مناسب بستگی به اهداف شما دارد، اما گوگل قوی‌ترین موتور جستجویی است که تا به امروز معرفی شده است.
